01
Standardın kapsamı ve güncel baskısı
Standardın güncel baskısı EN 353-1:2014+A1:2017’dir ve Türkiye’de TS EN 353-1 olarak yayımlanır. Kapsam; rijit ankraj hattı, bu hat üzerinde çalışan kılavuzlu tip düşüş durdurucu ve hattın uç bağlantılarıdır. Esnek ankraj hattı üzerinde çalışan kılavuzlu düşüş durdurucular EN 353-2 kapsamındadır.
Sistem, EN 363 tanımına göre bir düşüş durdurma sistemidir ve tam gövde kemerle (EN 361) birlikte kullanılır.
- EN 353-1:2014+A1:2017
- Rijit hat ve cihaz
- EN 353-2 esnek hat
- EN 361 kemerle birlikte
02
Rijit ankraj hattı
Rijit ankraj hattı, merdivene veya yapıya belirli aralıklarla sabitlenen bir ray ya da gergin çelik halattır. Hattın ara mesnetlerle yapıya bağlanması, düşüş sırasında hattın yana ve öne hareketini sınırlar. Ray sistemleri çoğunlukla merdiven dikmelerine monte edilir; halat sistemlerinde üst ve alt uç bağlantıları, ara kılavuzlar ve üreticinin öngördüğü gerdirme düzeni bulunur.
- Ray sistemi
- Gergin çelik halat
- Ara mesnetler
- Uç bağlantıları
03
Kılavuzlu düşüş durdurucu
Kılavuzlu düşüş durdurucu hattın üzerinde kullanıcıyla birlikte yukarı ve aşağı kayar; kullanıcı düştüğünde kilitleme mekanizması devreye girerek düşüşü kısa mesafede durdurur. Birçok modelde cihazın hatta ters takılmasını önleyen bir düzen bulunur; bazı modeller hattın herhangi bir noktasında takılıp çıkarılabilir.
Cihaz, kemere üreticinin tarif ettiği bağlantı elemanıyla bağlanır.
- Kullanıcıyla birlikte hareket
- Otomatik kilitlenme
- Ters takmaya karşı düzen
- Tarif edilen bağlantı
04
Hat ve cihaz birlikte değerlendirilir
EN 353-1 deneyleri hattı ve cihazı birlikte kapsar. Bu nedenle bir üreticinin kılavuzlu düşüş durdurucusu, başka bir üreticinin hattında, hat üreticisi açıkça izin vermedikçe kullanılmaz. Mevcut bir hat için yeni cihaz alınırken hattın markası, modeli ve uyumlu cihaz listesi kontrol edilir.
- Sistem deneyi
- Marka ve model eşleşmesi
- Uyumlu cihaz listesi
- Karışık sistem yok
Dikey yaşam hattı ürünlerini 1Siparisver’de inceleyin
05
Giriş, çıkış ve ara platformlar
Tırmanışın en riskli anları hatta bağlanma ve hattan ayrılma noktalarıdır. Alt girişte kullanıcı bağlantıyı güvenli zeminde kurar; üst çıkışta platforma geçerken bağlantının ne zaman ve nasıl çözüleceği, gerekiyorsa ikinci bir bağlantı noktası planlanır.
Uzun tırmanışlarda dinlenme platformları ve geçiş kapakları sistem tasarımına dahil edilir.
- Alt giriş
- Üst çıkış ve platform
- İkinci bağlantı noktası
- Dinlenme platformu
06
Tırmanış sırasında doğru kullanım
Kullanıcı merdivene yakın ve dik bir duruşla tırmanır; düşüş durdurucuyu elle tutarak ya da yukarı iterek hareket ettirmez, cihaz kullanıcıyı kendiliğinden izler. Cihazı elle tutmak veya kilidi engellemek, düşüş anında kilitlenmeyi geciktirir. Alet ve malzeme kemere güvenli biçimde bağlanır ya da ayrı bir kaldırma düzeniyle taşınır.
- Dik duruş
- Cihaz elle tutulmaz
- Kilit engellenmez
- Malzeme ayrı taşınır
07
Kullanıcı sayısı ve tırmanış sırası
Bir hatta aynı anda kaç kişinin bulunabileceği ve kişiler arasında bırakılacak mesafe sistem üreticisi tarafından belirlenir ve bilgi levhasında yazar. İki kişinin aynı hatta yakın tırmanması, üstteki kişinin düşüşünün alttakini etkilemesi riskini doğurur; bu yüzden tırmanış sırası ve aralık iş planında tanımlanır.
- Üreticinin kullanıcı sayısı
- Kişiler arası mesafe
- Tırmanış sırası
- İş planı
08
Ray mı, halat mı
Ray sistemleri merdivene bütünleşik, rijit bir kılavuz sağlar ve sık kullanılan merdivenlerde yaygındır. Halat sistemleri uzun tırmanışlarda genellikle daha hafif bir çözüm sunar, ancak gerginliğin korunması ve ara kılavuzların düzenli kontrolü gerekir. Seçim; merdiven boyu, kullanım sıklığı, ortam koşulu, bakım imkânı ve uyumlu cihaz tedariki birlikte değerlendirilerek yapılır.
- Merdiven boyu
- Kullanım sıklığı
- Ortam koşulu
- Bakım ve tedarik
09
Dikey hatta kurtarma
Dikey hatta askıda kalan kullanıcıya ulaşmak zordur: kurtarıcı aynı hatta tırmanamayabilir ve askıdaki kişi merdiveni kapatır. Bu nedenle kurtarmanın üstten mi alttan mı yapılacağı, hangi ankrajın ve hangi iniş ya da kaldırma cihazının kullanılacağı sistem kurulurken belirlenir ve ekip bunu gerçek merdivende dener.
- Üstten veya alttan erişim
- Kurtarma ankrajı
- İniş veya kaldırma cihazı
- Gerçek merdivende tatbikat
10
Merdiven ve yapı uygunluğu
Dikey hat, düşüş anında oluşan yükü merdivene, merdiven de yapıya aktarır. Bu yüzden mevcut bir merdivene hat eklenmeden önce merdivenin durumu, bağlantı elemanları ve yapıya bağlantısı değerlendirilir. Merdiven üreticisinin statik hesabı ve hat üreticisinin montaj talimatı birlikte okunur.
- Merdiven durumu
- Bağlantı elemanları
- Yapıya bağlantı
- Statik hesap ve talimat
Dikey yaşam hattı sistemleri
11
Uygulama alanları
Rüzgâr türbini kuleleri, telekom direkleri, bacalar, silolar, tanklar ve yüksek yapıların sabit merdivenleri tipik uygulama alanlarıdır. Rüzgâr türbinlerinde tırmanma sistemi türbin üreticisinin tasarımının parçasıdır ve türbinin kurtarma planıyla birlikte ele alınır.
- Rüzgâr türbini kulesi
- Telekom direği
- Baca ve silo
- Tank ve yapı merdiveni
Rüzgâr enerjisi güvenlik çözümleri
12
Kontrol ve bakım
Kullanıcı her tırmanıştan önce düşüş durdurucunun kilitlenmesini ve hattın görünür durumunu kontrol eder. Periyodik incelemede halat sistemlerinde hattın gerginliği, ara mesnetler ve kelepçeler, uç bağlantıları, korozyon ve bilgi levhası yetkin kişi tarafından kontrol edilir.
Açık havadaki sistemlerde korozyon ve kışın buzlanma sık görülen bozulma nedenleridir.
- Tırmanış öncesi kontrol
- Gerginlik ve mesnetler
- Korozyon
- Buzlanma
13
Bilgi levhası
Hattın giriş noktasına yakın bilgi levhası; üreticiyi, modeli, standart numarasını, uyumlu düşüş durdurucuyu, izin verilen kullanıcı sayısını ve son ile sonraki kontrol tarihini gösterir. Levhası eksik veya okunamayan bir hatta, durumu yetkin kişi tarafından doğrulanmadan tırmanılmaz.
- Üretici ve model
- Uyumlu cihaz
- Kullanıcı sayısı
- Kontrol tarihleri
14
Deney değerlerinin kaynağı
EN 353-1; durdurma mesafesi, darbe kuvveti ve farklı düşüş biçimleri için deneyler tanımlar. Bu sayfa deney değerlerini standart metninden teyit etmeden yayınlamaz. Proje ve satın alma kararında TS EN 353-1 metni ile sistem üreticisinin deney raporu esas alınır.
- Durdurma mesafesi
- Darbe kuvveti
- Standart metni esas
- Üretici deney raporu
